ARDA เปิดเวที “ARDA x North” ปลุกพลังวิจัยพลิกอนาคตเกษตรภาคเหนือ

วันที่ 28 มกราคม 2569 สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA เปิดเวที “ARDA x North: Accelerating Research Impact in Northern Thailand – เร่งพลังวิจัย สู่การเปลี่ยนแปลงพื้นที่ภาคเหนือ” ตอกย้ำบทบาทในฐานะหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเกษตร (PMU) ของระบบ ววน. ที่มุ่งเชื่อมโยงนโยบาย–ทุนวิจัย–นักวิจัย–ภาคเอกชน–ผู้ประกอบการ และชุมชนเกษตรกร เพื่อขับเคลื่อนผลงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริงอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ศ.ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เป็นประธานเปิดงาน โดยมี ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการ ARDA คณะผู้บริหาร นักวิจัย และผู้ประกอบการรวมกว่า 200 คน เข้าร่วมงานฯ ณ โรงแรมแคนทารี ฮิลส์ จังหวัดเชียงใหม่

ศ.ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า  สกสว. ให้ความสำคัญกับการจัดสรรทุนวิจัยที่ต้องเกิดผลกระทบจริง โดยเฉพาะภาคเหนือซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงด้านเกษตร แต่ยังเผชิญโจทย์ใหญ่ทั้งเรื่องสภาพภูมิอากาศ PM2.5 จากการเผาในพื้นที่สูง ความเหลื่อมล้ำด้านรายได้
และช่องว่างในการเข้าถึงเทคโนโลยีสมัยใหม่ ดังนั้น การลงทุนด้านวิจัยต้อง “เชื่อมจากพื้นที่สู่ผลลัพธ์เชิงนโยบาย” ให้ชัดเจน เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ตอบโจทย์ปัญหาจริงของเกษตรกร โดยเน้นย้ำว่า การทำงานของทุกภาคส่วนต้องอยู่บนฐานข้อมูลและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้การตัดสินใจด้านการพัฒนาเกิดความแม่นยำและยั่งยืน ARDA ในฐานะหนึ่งในหน่วยบริหารทุนด้านการเกษตร ถือเป็นตัวอย่างของหน่วยบริหารทุนที่ขยับบทบาทจาก “ผู้ให้ทุน” ไปสู่ “ผู้ขับเคลื่อนเชิงยุทธศาสตร์” ที่ทำงานตั้งแต่กำหนดโจทย์วิจัยในพื้นที่ การสนับสนุน การเร่งให้เกิดต้นแบบ ไปจนถึงผลลัพธ์เชิงพาณิชย์และเชิงนโยบาย ทำให้ผลงานวิจัยเกิดประโยชน์จริงในพื้นที่และเกิด IMPACT ที่จับต้องได้

             ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร กล่าวว่า ระหว่างปี 2566–2569 ARDA ได้ลงทุนงบวิจัยในพื้นที่ภาคเหนือรวม 430 ล้านบาท สามารถขับเคลื่อนงานวิจัยเชิงพื้นที่รวม 119 โครงการ ครอบคลุมด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยี ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าให้ผลตอบแทนสูงกว่างบประมาณที่ลงทุนหลายเท่า และช่วยให้ “งานวิจัยเปลี่ยนภูมิทัศน์เกษตรภาคเหนือ” ได้จริง ยกตัวอย่างเช่น

   ด้านเศรษฐกิจ โครงการขยายผลเทคโนโลยีการผลิตข้าวจาปอนิกาในจังหวัดเชียงราย สามารถเพิ่มผลผลิต
เป็น 945 กก. / ไร่  ต้นทุนการผลิตลดลง เหลือ 5,096 บาท/ไร่ ส่งผลให้กำไรสุทธิเพิ่มขึ้น 19 %หรือประมาณ 6,567 บาท/ไร่ ปัจจุบันโครงการมีเกษตรกรข้าร่วม 150 ราย ครอบคลุมพื้นที่มากกว่า 600 ไร่ ช่วยสร้างมาตรฐานการผลิตที่มีคุณภาพและเชื่อมโยงสู่ตลาดเชิงพาณิชย์อย่างเป็นรูปธรรม ที่สำคัญช่วยลดการนำเข้าข้าวจาปอนิกา ที่ประเทศไทยต้องนำเข้ากว่า 2,100 ตัน/ปี มูลค่าไม่ต่ำกว่า 50 ล้านบาท 

  ด้านสังคม โครงการวิจัยเพื่อขับเคลื่อนภาคการเกษตรสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน โดยวางรากฐานการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกผ่านแนวทางเกษตรคาร์บอนต่ำ เช่น การใช้ไบโอชาร์ การลดการเผาในไร่และการจัดการของเสียพร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชนเสริมสร้างความเข้มแข็งและยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร สอดคล้องกับเป้าหมาย
ของประเทศไทยที่ต้องการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ณ ปี 2578 ให้ได้ร้อยละ 47 เพื่อมุ่งสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ หรือ Net Zero ในปี 2593

       ด้านเทคโนโลยี โครงการใช้เทคโนโลยีโดรนเพื่อการขนส่งผลผลิตเกษตรพื้นที่สูง ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อช่วยลดต้นทุน
การขนส่งได้63 % ลดความสูญเสียผลผลิตได้ 10% โดยสามารถบินระยะไกลได้ 3,000 เมตร รองรับน้ำหนักได้ 70 กก.
เป็นการเปลี่ยนวิธีขนส่งด้วยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพชีวิตของเกษตรกรพื้นที่สูง

การจัดงาน ARDA x North ในวันนี้ ถือเป็นอีกหนึ่งเวทีสำคัญของ ARDA ที่ใช้นำเสนอองค์ความรู้และนวัตกรรม
ที่ตอบโจทย์บริบททรัพยากร วัฒนธรรม และเศรษฐกิจของภาคเหนือ ซึ่งผลงานเหล่านี้ถูกนำไปใช้ในการกำหนดนโยบายแบบอิงหลักฐาน (evidence-based policymaking) เพื่อให้การพัฒนาพื้นที่มีความแม่นยำและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความร่วมมือระยะยาวระหว่างนักวิจัย หน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และชุมชน
เพื่อวางรากฐาน “ระบบนวัตกรรมเชิงพื้นที่” (place-based innovation) ที่ช่วยให้ผลงานวิจัยถูกนำไปใช้จริงและสร้างผลลัพธ์
ทางเศรษฐกิจและสังคมที่จับต้องได้อย่างแท้จริง

ภายในงาน ไม่เพียงมีการนำเสนอความก้าวหน้างานวิจัยของ ARDA ในพื้นที่ภาคเหนือเท่านั้น แต่ยังประกอบด้วยกิจกรรมเชิงนโยบายและการแลกเปลี่ยนความรู้หลากหลายรูปแบบ อาทิ การบรรยายพิเศษหัวข้อ “จากนโยบายสู่การสร้าง Impact: ความคาดหวังต่อการจัดสรรทุนวิจัยเกษตรเพื่อความยั่งยืนของประเทศ” จากศ.ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง
ผอ.สกสว. ที่สะท้อนทิศทางการจัดสรรทุนวิจัยเกษตรเพื่อความยั่งยืนของประเทศ ยังมีกิจกรรมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประเด็นวิจัยเชิงยุทธศาสตร์ของภาคเหนือ ทั้งเวทีเสวนา นิทรรศการผลงานวิจัย–นวัตกรรม และพื้นที่ กิจกรรม “ARDA Wings” ที่เปิดให้คำปรึกษาด้านการพัฒนาโครงการและการเขียนข้อเสนอโครงการเพื่อขอรับทุนวิจัยกับนักวิจัยอย่างใกล้ชิด

      โดยไฮไลต์ของงานนี้ คือการรวมผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ มาร่วมแลกเปลี่ยนความรู้ผ่านเวทีเสวนาในหัวข้อที่ไม่ควรพลาด อาทิ หัวข้อ “โอกาสและเครื่องมือการขับเคลื่อนวิจัย ARDA สู่การใช้ประโยชน์” โดยผู้บริหาร ARDA ที่นำเสนอระบบข้อมูลและกลไกสำคัญในการผลักดันงานวิจัยสู่พื้นที่จริง หัวข้อ“เทคโนโลยี พันธุ์พืช และพลังงานสะอาด” ที่นำเสนอเทคโนโลยีเกษตรยุคใหม่ที่ใช้ได้จริงในภาคเหนือ หัวข้อ“งานวิจัยภาคเหนือ: จากพืช–สมุนไพรสู่ผลิตภัณฑ์สุขภาพ
และความงาม” ที่เปิดมุมมองการต่อยอดงานวิจัยสู่ตลาดศักยภาพสูงของภูมิภาค ตลอดจนการบรรยายเชิงนโยบาย ในหัวข้อสำคัญ “แม่แจ่มโมเดล เกษตรปลอดเผา” และ “เกษตรคาร์บอนต่ำ” ที่ชี้แนวทางแก้ปัญหามลพิษและการลดก๊าซเรือนกระจกผ่านการผลิตเกษตรสมัยใหม่

  “ARDA มีแผนขยายเวทีรูปแบบนี้ให้ครบทั้ง 4 ภาค หลังจากประสบความสำเร็จในภาคกลาง การจัดงาน ARDA x North 
จึงเป็นอีกหลักฐานสำคัญว่า เมื่อทุกภาคส่วนร่วมมือกัน งานวิจัยก็จะสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ในพื้นที่ได้จริง วันนี้ ARDA ขอขอบคุณ สกสว. นักวิจัย ภาคเอกชน ผู้ประกอบการ และพี่น้องเกษตรกร ที่ร่วมกันออกแบบอนาคตเกษตรภาคเหนือ และขอยืนยันว่า ARDA พร้อมทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงความร่วมมือด้านวิจัยเกษตรของประเทศ เพื่อผลักดัน
นวัตกรรมไทยให้แข่งขันได้ในเวทีโลก และนำพาเกษตรไทยก้าวสู่อนาคตที่มั่นคงและยั่งยืนไปด้วยกัน” ผอ.ARDA กล่าวปิดท้าย